تبلیغات
ایران باستان - کاخ سه دری یا کاخ مرکزی » تخت جمشید بخش اول
banner
تاریخ : دوشنبه 31 مرداد 1390 | 01:32 ب.ظ | نویسنده : محسن

در مرکز کوشک شاهی ، کوچکی قرار دارد که توسط سه درگاه و چند راهرو به‌های دیگر راه می یابد و از این جهت آن را «» و یا «سه دری» می خوانند که آن را دروازه شاهان نیز گفته اند. چون بر پلکان‌های آن، نجبای کشور را نقش کرده‌اند که به وضعی دوستانه و غیر رسمی، برای دیدار فرمانروا می روند و نیز به سبب نوع استفاده و موقعیت کاخ،گاهی آن را «»نیز نامیده‌اند.

lossy page1 800px SEHDAR PALACE IN PERSEPOLIS.tif کاخ سه دری یا کاخ مرکزی » تخت جمشید | عکس | Tarikhema.ir

پیشتر بنای این کاخ را به داریوش بزرگ نسبت می دادند،اما دلایلی در درست داریم که ساخت کامل آن توسط اردشیر یکم صورت گرفته بوده است. که باز هم در این مورد سخن خواهیم راند.

منبع : تاریخ ما

بقیش در ادامه مطلب...

ساختمان کاخ طرحی تقریبا چهار گوش دارد در میان بنا،تالار مرکزی مربع شکلی (۱۵٫۵/۱۵٫۵) واقع است که سقفش بر چهار ستونبزرگی استوار بوده. در دیوار شرقی این تالار،درگاه ورودی و اصلی تعیبیه شده بوده و پادشاه از اینجا به درون می آمده است.

دو درگاه دیگرـ قرینه هم – در دیوار جنوبی و شمالی جای دارند. درگاه شرقی به اتاقی بزرگ و باریک،موازی با تالاری،باز می شوده است که اتاقک کوچکی در جنوب آن و کفش کنی هم اندازه آن،در شمال وجود داشته است. از این کفش کن،پلکانی با ده پله هر پله با ۱۰ سانتی متر ارتفاع به درون سرپله ای می رفته که خود ازراه پلکانی ۲۸ پله ـ هر یکی به ارتفاع ۱۰ سانتی متر- به داخلی اتاق کوجکی در شمال غربی یعنی «قسمت خدمه» ، راه می برده است و سپس از طریق درگاه شرقی این اتاق کوچک، به اتاق دیگری راه می‌یافته که پلکانی سنگی،آن را به دالان جنوبی کاخ صد ستون وصل می کرده است. امروز اتاق‌های شرقی کاخ سه دروازه از میان رفته و فقط قسمتی از پلکان شمال غرب موجود است که این محوطه را به حیاط آپادانا متصل می سازد و من آنرا در سال ۱۳۵۶ ش. تعمیر کلی کرده ام.

 

پلکان دالان جنوبی کاخ صد ستون نیز هنوز به جا مانده است.

در گاه شمالی «»به ایوان دو ستونی باز می شده که توسط دو پلکان جانبی و منقش،به محوطه جنوبی حیاط آپادانا وصل گردیده است. در دیوار غربی این ایوان،دهلیزی تعبیه کرده بوده اند که با چند پله سنگی به محوطه جنوب کاخ آپادانا و خود تالار آپادانا راه داشته است.

درگاه جنوبی هم به ایوانی دو ستونی باز می شده که در طرف جنوبی اش یک حیاط خلوت واقع بوده است. خود این حیاط توسط پلکان منقش کوچکی به یک اتاق سر پله و سپس به حیاط شرقی کاخ ،معروف به هدیش،متصل بوده است. ایوان غربی توسط دو درگاه به اتاق‌های محوطه غربی «کاخ سه دری»، که مشتمل بر چند تالار دو یا چهار ستونی و تعدادی اتاق بلند و پاسدار خانه مانند بوده،راه می یافته است. همه کاخ توسط خیابانی از «کاخ ج» جدا بوده است. اینک به شرح برخی از قسمت‌های مهم این کاخ می پردازیم.

پلکان شمالی

یک پلکان دو طرفه سی پله ای از سوی غرب و شرق، حیاط آپادانا را به ایوان شمالی کاخ سه دری وصل می کند. در هر طرف نخست ۲۰ پله،بعد یک پا گرد،سپس ۲ پله و یک پا گرد و سرانجام ۸ پله آخری وجود دارد.نرده های دو جانب پلکان‌ها با کنگره‌های چند دانه‌ای مزین گشته و بر جبهه داخلی دیوارهای پلکان‌ها نیز نقش بزرگان ایرانی کنده شده است. سطوح بیرونی – غربی و شرقی – دیوارهای پلکان‌ها هم با تصاویری از سربازان کمان دار نیزه‌ور در جامه پارسی و  آرایش یافته است. همه اینها گوشوار دارند و مادها هر یک خنجری در نیام کرده را بر ران اویخته اند. انتهای نیام برخی از تیغ‌ها با تصاویر بسیار زیبای جانوران،به سبک هنر سکایی تزیین گشته است. نقش‌های جبهه غربی خیلی پاک و سالم مانده است، اما در جبهه شرقی شکستگی‌های فراوانی روی داده و قسمتی از دیواره پلکان هم از میان رفته است.

جبهه شمالی پلکان دارای چند قسمت است. بخش مرکزی، درون محوطه پلکان قرار دارد و به مانند ذوزنقه‌ای است که قاعده بزرگترش رو به جهت بالا است. بر فراز این قاعده یک رشته کنگره چند دندانه‌ای یافت می شود که در جبهه بیرونی هر یک تاقچه ای مستطیل شکل در آورده اند. آن گاه یک مجلس دراز منقوش و محاط به قابی از گل‌های دروازده پر می بینیم که قسمت وسط آن را خالی گذاشته و خیال داشته اند که نقش یک «فر ایرانی»(حلقه بالدار) بر آن بکنند. در دو سوی این فضای خالی، دو  تاج دار نشسته‌اند و دستی را به حالت احترام بلند کرده‌اند. سپس دو ردیف ده عددی از درختان نخل را می بینیم و بعد از هر دریف شماری از نجیب زادگان ایرانی نقش شده اند که جامه پارسه ـ کلاه ترکدار استوانه‌ای، قبا و دامن چین‌دار،کفش چند بندی،طوق،یاره و گوشوار- پوشیده اند ودر یک دست گل نیلوفر آبی دارند و با دست دیگر دست رفیق و همراه خود را گرفته اند و گام بر می دارند و معلوم است

که خندان و گفتگوکنان به میهمانی شاهنشاه می روند. پایین این صحنه مجلس دیگری است. در وسط فضایی برای کتیبه تعبیه کرده بوده اند که خالی مانده و در دوسوی فضای خالی، دو گروه چهار نفره سرباز،در لباس پارسی و مادی، با نیزه و سپر بزرگ،مقابل همدیگر ایستاده اند. در دو مثلث طرفین پلکان،نقش شیرگاوشکن و درختان نخل تکرار شده است. این صحنه شباهت به مجلسی دارد که پس از برداشتن نقش بار عام پلکان‌های آپادانا، برمرکز آن پلکان‌ها نشانده اند و لابد هر دو متعلق به یک زمان‌اند.

قسمت‌های بیرونی جبهه شمالی پلکان؛مزین به نقش‌هایی همانند است. در هر مورد، اول ردیفی از درختانی نخل و بعد صحنه گاوی که چنگ شیر افتاده و سپس یکی فضای مستطیل شکل خالی که برای کندن کتیبه در نظر گرفته‌ بوده اند و آن گاه سه سرباز کماندار و نیزه ور – یک مادی در میان دو پارسی – می بینیم که خود مقدمه گروه دیگری از سربازن‌اند که بر دو

جبهه غربی و شرقی پلکان منقشوش اند و پیش از این توصیف شان کرده ایم. بر دو محجر زیرین یا صحفه ناشی از ضخامت دیوار پلکان‌ها،جفتی پرده دار یا حاجب در جامه پارسی ایستاده اند هر کدام از اینها،، چوب دستی به نشانه منصبش به یک دست دارد و دست دیگر را بر مچ دست اول انداخته است. دو جبهه داخلی دیوارهای پلکان‌ها،همه با تصویر صف‌هایی از نجبای ایرانی آراسته شده که گل و میوه به دست، باطوق،یاره، گوشواره و کمان دان و ترکش،دست به دست هم خندان و گفتگو کنان از پله‌ها بالا می روند. گروه منقوش بر لبه طرف راست پلکان غربی،همه در جامه مادی و گروه مصور برلبه دست چپ،در لباس پارسی اند. در مورد پلکان شرقی این وضع معکوس است. این افراد همه از بزرگترین سران قبایل و دارای مهم‌ترین مناصب دولتی بوده اند و یکی از آنان که در جامه پارسی،بر لبه مجاور پاگرد اولی پلکان غربی منقوش است،تاج کنگره دار بر سردارد و شاید از شاهزادگان هخامنشی و

 

 

بقیه در بخش 2 همین مطلب...


برچسب ها: کاخ سه دری یا کاخ مرکزی » تخت جمشید،  

  • عاربین
  • خونسرد
  • بک لینک
  • تله کام